СОФИД ФИЛО
$gogo_blog_widget_section_ads-header_106445$
$gogo_blog_widget_section_slider-k_106445$

Э.Тайлор Балар эртний соёл (Гарчиг)

2018 оны 11-р сарын 08 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

Бүлэг I. Соёлын тухай шинжлэх ухаан

Соёл буюу иргэншил. Соёлын үзэгдэлүүд хоорондын зүй тогтолт холбоо. Баримт сэлтийг ангилах хийгээд шүүн хэлэлцэх аргууд. Тогтвортой байдал, өөрчлөлт, санаашралын ачаар бий болдог соёлын дараалсан үе шатуудын холбоо. Энэхүү бүтээлд авч үзэж буй гол судлагдахуунууд.

 Дэлгэрэнгүй»

АМЬДРАЛ БҮХЭЛДЭЭ АБСУРД (Редакторын өргөл үг)

2018 оны 11-р сарын 04 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

Өнгөрсөн зууны сод сэтгэгч, аугаа философич, том зохиолч А.Камюгийн хувийн амьдрал нь зохиол бүтээл шигээ ээдрээтэй, олон талтай, абсурд шинжтэй.

А.Камюгийн “Сизифийн тухай домог” бол экзистенциалист философийн тулгуур бүтээлийн нэг. Энэ бүтээл нь абсурд бол хүний амьдралын эхлэх цэг мөн гэсэн гаргалгаагаар эхэлдэг. Философийн үүднээс авч үзвэл абсурд нь амьдралын зорилго, утга учиртай салшгүй холбоотой. Энэ бүтээлд абсурд гэдэг ойлголтын анатоми, задлан шинжилгээ хийгдсэн гэж болно.

 Дэлгэрэнгүй»

Абсурдын тухай эссенүүд

2018 оны 11-р сарын 04 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

А.Камю

Абсурдын тухай эссенүүд

Пиа Паскальд зориулав (1)

Абсурд эргэцүүлэл

Мөнхийн амьдралд бүү тэмүүл, сэтгэл чи

Мөнхийн боломжтой бүхнийг хүртэхийг хичээ (2)

Пиндар. Пифийн дуунууд (111.62-63 )

Энэ удаагийн бичвэртээ манай зуунд хаа сайгүй гаарч буй абсурдын мэдрэмжийн тухай ярих болно. Үнэнийг хэлэхэд, манай үеийнхэнд төдийлөн танил болж дэлгэрээгүй абсурдын философийн тухай биш, харин мэдрэмжийн тухай л ярих юм. Дэлгэрэнгүй»

А.Камю Сизифийн тухай домог

2018 оны 11-р сарын 04 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

Эртний грекийн миф домогт Сизифийг үүрдийн тамын мөнхийн ажилчин-боол, хөөрхий, зовлонт хүн хэмээн дүрсэлсэн бол ХХ зууны Францын сод сэтгэгч, Нобелийн шагналтан А.Камю түүнийг жинхэнэ жаргалтай эр хүн мөн гэжээ. Тэгвэл, энэхүү жаргал нь хаана байна вэ?

 Дэлгэрэнгүй»

Х.С.Гафаров Философийн эх бичвэрийн герменевтик тайлбар

2018 оны 10-р сарын 04 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр
Философийн бичвэрийн интерпретаци (тайлал) нь ерөнхий арга зүй, эсвэл, ертөнцийг үзэх үзлийн шинжтэй зарим нөхцөл болон тайлбарын аргачлал болон барил тавилаас хамаарадаг. Наанадаж бодоход, эх бичвэрийн тодорхой интерпретацийг хийх арга зүй болон аргачлалыг гаргаж тавьдаг философийн гурван үндсэн ойлголт бий. Энэ нь, юуны өмнө, философийн тухай ойлголт, ахуйн тухай ойлголт, ойлгохуйн тухай ойлголт зэрэг юм. Философийн эх бичвэрийн задлан шинжилгээ хийх тодорхой арга барил, техник нь бид тэдгээрт ямар утгыг урьдчилан шингээж байна вэ гэдгээс хамаарна, учир нь, философи гэж юу вэ гэдгийн тодорхойлолт өөрөө гарцаагүй философи болдог юм.
 Дэлгэрэнгүй»

Цорос угшилт хаадын тэргүүлэл

2018 оны 08-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр
“Дундад Ази дахь сүүлчийн том нүүдэлчин улс”1 болох Зүүнгар хаант улстай харилцаж байсан түүх бол дундад зууны хожуу үе дэх Төв Азийн олон улсын харилцааны хамгийн тулгамдсан асуудлын нэг билээ. Хоёр зууны туршид тэдний хооронд өрнөсөн шаргуу тэмцэл нь Казакийн болоод Зүүнгар хаант улсын дотоод гадаадад улс төрийн байдалд, мөн Дундад болон Төв Азийн овог аймгийн хийгээд төрийн бусад байгууламж, Манж Чин улс, Оросын эзэнт гүрний улс төрийн бодлогод асар их нөлөө үзүүлэв. Зөвлөлтийн үеийн ч, мөн хувьсгалын өмнөх үеийн түүх бичлэгт ч, түүний дотор Казакстаны түүх бичлэгт энэ асуудлыг тусгайлан судалсан судалгаа одоо хэр нь бараг үгүй байна2. Эдгээр нүүдлийн нийгэмлэгийн өөр хоорондын харилцааг гүнзгий судлахгүйгээр тэдгээрийн гадаад улс төрийн харилцааны түүх, Төв Ази дахь олон улсын харилцааны системд эзэлсэн байр суурь болон гүйцэтгэсэн үүргийг нь төдийгүй, бас эдгээр төрийн тогтоц байгууламж дахь эрх баригч ангиудын дотоод улс төрийн бодлогыг сэргээн тогтоох, утга соёлын олон бүрдэл элемент зэргийг ойлгох хийгээд тайлбарлах боломжгүй юм.
 Дэлгэрэнгүй»

Хулуд Ж.Отгонбаяр Бор дарсыг хэмжээлэх бодгализм

2018 оны 07-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр
Хулуд Ж.Отгонбаяр

Бор дарсыг хэмжээлэх бодгализм

Коллективизм ба бодгализм

Хүнийг оюун ухаант амьтан гэдэг. Энэ бол хүний мөн чанарын тухай сонгодог философи дахь олон тодорхойлолтын нэг, чухамдаа эртний грекчүүдээс үүдэлтэй тодорхойлолт юм. Философийн ийм ойлголтон төсөөлөл нь хүмүүний амьдралд чиг баримжаа, онолын мэдлэгт аргазүй болдог “ажил хэрэгч” шинжтэй. Түүхийн өрнөл хөгжлийн явцад хүний нийгмийг оюун ухааны дэг эрэмбээр журамлан зохион байгуулахад энэ хандлагын үзүүлсэн эерэг нөлөө, ач холбогдол үлэмж их байв. Дэлгэрэнгүй»

Ж. Ж. Фрэйзер АЛТАН ГИШҮҮ хэмээх номын өмнөтгөл үг

2018 оны 07-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

Ж.Ж. Фрэзер

АЛТАН ГИШҮҮ

Хураангуй хэвлэлийн өмнөх үг

Энэхүү номын үндсэн зорилго нь Арици хотын Дианын сүмийн тахилчийн албан тушаал хэрхэн өвлөгддөг тухай дэг журмыг тодорхойлогч хачирхалтай дүрэм горимыг тайлбарлах явдал юм. Би тэртээ гучаад жилийн өмнө энэ асуудлын судалгааг анх эхэлж байхдаа шийдлийг нь тун даруй олчих мэт бодож байлаа.  Дэлгэрэнгүй»

К.Лэви-Строс Илбэ домын тухайд

2018 оны 07-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

К.Лэви-Строс

БҮТЦИЙН АНТРОПОЛОГИ

ФРАНЦ ХЭВЛЭЛД ХАНДСАН ӨМНӨХ ҮГ

Би энэхүү номынхоо эхэнд Жан Пуйоны1 саяхны нэгэн нийтлэлээс иш татахыг хүссэн юм. Учир нь гэвэл, миний хэрэгжүүлэхээр зорьсон санааг уг нийтлэлд тов тодорхой илэрхийлсэн байв. Би санаагаа бүрэн төгс хэрэгжүүлсэн эсэхэд эргэлзэж байдаг ч, тэр нийтлэлд ингэж өгүүлсэн байна, “Нийгмийн үзэгдлийн бүтэцлэг шинж чанарт анхаарал хандуулсан анхны бөгөөд цорын ганц хүн нь, мэдээж хэрэг, Лэви-Строс биш билээ. Дэлгэрэнгүй»

П. Аренский Миклухо-Маклайн адал явдалт аялал

2018 оны 07-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр
Энэ удаад хөлгийн бүхээгт яваа бие бүрэлдэхүүний офицер цагаан малгайнуудын дунд энгийн нэгэн бүрх сүүдэртэн харагдах нь содон байв. Тэр бүрхийг асаагч хууз их сахалтай, бодлогошронгуй эр байсан нь амьтан судлагч залуу Миклухо-Маклай алдарт бөлгөө. Цэргийн хөлөг онгоц энэ эрхмийг Шинэ Гвиней арлын судлагдаагүй эрэгт хүргэж өгөх даалгавар авчээ. Тэнд тэрбээр хүний мах иддэг зэрлэгүүдийн дунд суурьшиж, тэдний ахуй амьдралыг судалж, арьстны онцлогийг тогтоох зорилго өвөрлөн яваа нь энэ ажгуу...
 Дэлгэрэнгүй»

Ж.Ж.Фрэйзер Омела ба Алтан гишүү

2018 оны 07-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр
Царс модны амин сүнс омелад байдаг тухай төсөөллийн үндэс нь омела өвөл ч гэсэн навчгүй царсан дээр ногоон хэвээрээ байдаг явдал юм хэмээн бид таамаглал дэвшүүлсэн билээ. Түүнээс гадна, энэ ургамал нь газраас биш, харин модны иш, эсвэл, мөчир гишүүнээс нь ургадаг юм. Хүй нэгдлийн хүнд ийм санаа төрж болох юм, царс модны сүнс царс өөр шиг нь амиа найдвартай газар нууж байршуулахыг туйлаар хүсэж байсан бөгөөд энэ зорилгодоо омелаг олж сонгон, түүнд саатан тогтож, энэ нь газар тэнгэрийн завсарт, аливаа бүх аюулаас хамгаалагдсан, хамгийн оновчтой тохиромжтой байрлал ажээ. Газар дээрх хүний амин сүнсийг отож гэтсэн аюул түмэн их байх билээ. Харин тэнгэр газрын хоорондын орон зай бол тийм халдлага аюулын золиос хамгийн бага байх магадлалтай байршил юм. Хүй нэгдлийн хүн тэрхүү орон зайд хүнбурхдын амийг аюулгүй байлгахыг эрмэлзэн мэрийж байдаг гэсэн дүгнэлтэнд өмнөх нэгэн бүлэг биднийг хүргэсэн билээ.
 Дэлгэрэнгүй»

А.В. Бурдуков Захидлууд

2018 оны 07-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

Насны наран хэвийх тийш хандахад, би Монгол орон болон монгол судлалтай холбоо бүхий өөрт буй бүх баримт сэлтээ эмхлэн цэгцэлж, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудын гар бичмэлийн санд өгөхөөр бодох болов. Эдгээр баримт сэлт ирээдүйн монгол судлаачдад хэрэг болно хэмээн найдсаны учир тийн бодох бөлгөө.

Тэгээд хувийн танилууд байсан, эсвэл, олон жилийн туршид би захидал бичгээр харилцсан эрдэмтэд-монгол судлаачдын өөрт хадгалагдан буй захидлуудыг эмхлэхээс ажлаа эхлэж байна. Эдгээр захидал монгол судлалын салбар дахь эрдэмтдийн үйл ажиллагааг, бас монгол судлалд хүсэл сонирхлоо илэрхийлэн байсан орон нутгийн хүмүүст тэдний зүгээс хандсан харилцааг ямар нэг хэмжээнд тусгаж байгаа бөгөөд тэр үеийн Монгол оронд өрнөсөн үйл явдлуудын тухай, мөн тэдгээрт хандсан эрдэмтдийн байр суурийн талаар тодорхой хэмжээнд өгүүлж буй юм.

 Дэлгэрэнгүй»

Ширээн дээрх “бичээсийн” тухай эргэцүүлэл

2018 оны 07-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

Бидний энэхүү илтгэлийн зорилго нь энд өгүүлэх нөхцөл байдлаас гарах арга зам, гарцыг хатуу зааж өгөхөд бус, харин уг асуудлыг Зигмунд Фройдын санал болгосон онолын үүднээс авч үзэж, тайлбарлаж болох юм гэсэн санааг хөндөхөд оршиж байгаа болно.

Философи сэтгэлгээний түүхэн хөгжлийг нэгэн бүхэл болгон авч үзвэл түүний гол цөм нь хүний мөн чанар, оршихуйн утга учрын тухай асуудал байдаг билээ. Нэг ёсондоо энэ бол үе үеийн суут сэтгэгчдийн оюуны бяд хүчийг сорьж шалгасан мөнхийн шинэ асуудал юм.

 Дэлгэрэнгүй»

Х.Ортега-и-Гассет Шинэ шинж тэмдгүүд

2018 оны 07-р сарын 07 Нийтэлсэн Хулуд Ж.Отгонбаяр

Соёлын хувьд боловсорсон хүмүүс, тэр ч байтугай, тааламжтай хөг аялгуунд хамгийн шийдвэртэйгээр хөл нийлүүлдэг хүмүүс ч гэсэн, ялгаагүй, энэ шинэ урлагийг хүлээн авч чадахгүй. Шалгаан нь тун энгийн, тэд яагаад ч энэ урлагийг ойлгохгүй.Энэ урлаг хуучнаас нь бүр сайн, эсвэл бүр муу мэт санагдаж байгаань тэдний хувьд хүлээн авахгүй байх шалтгаан биш ээ. Тэдний хувьд энэ нь ерөөсөө л урлаг биш, тийм ч учраас, тэд үүнийг бүх Европ, Америк даяар өөгшүүлэн сүлжээ болон дэлгэрсэн ямар нэгэн аварга их элэглэл мэтээр айхавтар хардаж сэрддэг.

Үүнийг хүмүүсийн үе хоорондын зайлшгүй хагарлаартайлбарлах нь хамгаас хялбар байхсанж. Гэхдээ уран сайхны хөгжлийн өмнөх үе шатуудад арга маягийн өөрчлөлтүүд хичнээн гүнзгий (романтизмын нөлөөгөөр неоклассик таашаал мэдрэмжэвдэрсэн тухай санацгаах) байсан ч, ямагт гоосайхны шинэ зүйлсийн ерийн сонголтоор хязгаарлагдаж байлаа. Гоо сайхны тааламжит хэлбэрүүд байнга солигдож ирлээ.

 Дэлгэрэнгүй»

Марсель Моссын

БЭЛЭГ СОЛИЛЦОО

/Нэн эртний нийгмүүд дэх солилцооны хэлбэр/ номыг "Софило" цувралын хүрээнд орчууллаа... Эртний хэв шинжит нийгмүүдэд хариу бэлэг заавал өгөхийг тулгаж буй хуульзүйн ба эдийн засгийн ямар хэм хэмжээ байв аа? Бэлгийн эд зүйлд шингэсэн чухам ямар хүч бэлэг хүлээн авагчийг хариу бэлэг барихад  арга буюу түлхэнэ вэ? Эдгээр болон холбогдох бусад асуудлын талаар энэ номд өгүүлнэ.

 Дэлгэрэнгүй»